Barki same wędrują do uszu. Kręgosłup „wie”, że zbliża się poniedziałek, zanim Ty o nim pomyślisz. U każdego z nas ciało reaguje szybciej niż głowa.
Mówi się wtedy, że ciało pamięta. Brzmi pięknie i jest w tym coś prawdziwego, ale w 2026 roku pojawiła się ciekawa propozycja, by spojrzeć na to inaczej. W czasopiśmie Frontiers in Systems Neuroscience ukazał się artykuł koncepcyjny (typ „Opinion”), którego współautorem jest Karl Friston, jeden z najbardziej znanych neuronaukowców na świecie. Jego tytuł to otwarta prowokacja: „The Body Does Not Keep the Score”, czyli ciało nie przechowuje wyniku. To propozycja teoretyczna, nie eksperyment.
Ciało to nie archiwum. To posłaniec.
Autorzy argumentują, że ciało nie zapisuje przeżyć w tkankach jak plików na dysku. Ich zdaniem to mózg przez cały czas przewiduje, co zaraz się wydarzy, i przygotowuje do tego ciało. Z tego punktu widzenia napięcie może być nie tyle starym wspomnieniem utkniętym w mięśniach, ile gotowością na to, czego się spodziewamy.
Napięcie mięśniowe może mieć wiele przyczyn: bieżący stres, nawyki ruchowe, sposób pracy, a czasem właśnie przewidywanie trudnych sytuacji. Samo napięcie nie mówi, która z nich jest u Ciebie główna. Praca dotyczy traumy, a ja piszę o zwykłym, codziennym napięciu. Przeniesienie tej logiki na codzienność to moja interpretacja, nie wniosek autorów. Jeśli niesiesz coś ciężkiego, z czym trudno Ci sobie poradzić samemu, dobrze jest mieć obok terapeutę. Ćwiczenia poniżej go nie zastąpią.
Jeśli napięcie wiąże się z przewidywaniem trudnej sytuacji, można spróbować dać ciału nową informację. Według autorów jednym z możliwych mechanizmów jest utrata elastyczności układu nerwowego: zamiast płynnie przechodzić między stanami, zostaje on w wąskim zestawie reakcji. To jednak hipoteza, której autorzy sami jeszcze bezpośrednio nie zbadali, a czy elastyczność da się w ten sposób trenować, pozostaje otwarte. Kierunek jest jednak bardzo praktyczny.
Cztery triki na dziś
Zapytaj ciało, na co się szykuje
- Zatrzymaj się i znajdź miejsce, które trzyma najmocniej.
- Zamiast „rozluźnij się” zapytaj: na co ono się teraz przygotowuje?
- Odpowiedź często przychodzi od razu: na telefon od szefa, na korek, na trudną rozmowę.
To praktyka z jogi i z moich zajęć, nie przebadana procedura. Zdarza się, że samo nazwanie tego, na co ciało się szykuje, zmienia jego nastawienie.
Zrób ruch, którego nie robisz na co dzień
- Krążenia barków w przeciwną stronę niż zwykle.
- Powolne toczenie kręgosłupa w dół, kręg po kręgu, i tak samo w górę.
- Ręką, którą rzadziej się posługujesz, narysuj w powietrzu leżącą ósemkę.
Pomysł wynika z hipotezy o elastyczności: nowy, spokojny ruch to dla układu nerwowego nowa informacja. Autorzy sugerują, że pomóc mogą też stany głębokiego zaangażowania (po angielsku flow), takie jak taniec czy muzyka, ale to jeszcze niezbadane.
Pauza ruchowa co pół godziny
- Co 30 minut siedzenia wstań i przejdź się spokojnie przez 5 minut.
W badaniu zespołu Keitha Diaza z Columbia University z 2023 roku (Medicine & Science in Sports & Exercise) porównano pięć schematów dnia: siedzenie bez przerw i cztery warianty krótkich, spokojnych spacerów. Wszystkie cztery obniżały ciśnienie skurczowe, ale tylko schemat „5 minut co 30 minut” istotnie obniżał też poziom cukru po posiłku. Uczestników było tylko 11, więc traktuj to jako ciekawy trop, nie gotową receptę.
Długi wydech
- Wdech nosem, licząc do czterech.
- Wydech ustami, licząc do 6-8, jakby płomień świecy miał się tylko lekko zachwiać.
- Powtórz 8 razy, a potem sprawdź barki.
Więcej o oddychaniu piszę w artykule poniżej.
Tak, ciało pamięta. Ale jak dobry posłaniec, nie jak sejf: przekazuje wiadomość i można mu przekazać nową.
Chcesz to poczuć w ciele, a nie tylko przeczytać?
Prowadzę zajęcia indywidualne, warsztaty i wyjazdy, na których uczymy się tych narzędzi na żywo. Najbliższy: UKŁAD, cztery dni wyciszania przeciążonego ciała, 22-25 października 2026.
Umów lub zapytaj →Źródła i uczciwe zastrzeżenia
- Kotler, Mannino, Fox, Friston, „The body does not keep the score: trauma, predictive coding, and the restoration of metastability”, Frontiers in Systems Neuroscience, 2026, artykuł koncepcyjny (Opinion): oryginał. Do artykułu opublikowano korektę z 12 października 2026 roku, która osłabia część cytowanych w nim dowodów. Główne ramy argumentacji pozostają, ale to wciąż propozycja teoretyczna. Omówienia: Psychology Today, Psychotherapy Networker.
- Duran, Friel, Serafini, Ensari, Cheung, Diaz, „Breaking Up Prolonged Sitting to Improve Cardiometabolic Risk: Dose-Response Analysis of a Randomized Crossover Trial”, Medicine & Science in Sports & Exercise, 2023, 55(5):847-855, 11 osób: abstrakt; omówienie Columbia University.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani psychoterapeuty.